Bạn có một khoản tiền nhàn rỗi và muốn đầu tư bài bản hơn, nhưng lại không muốn danh mục biến động quá mạnh như khi đầu tư hoàn toàn vào cổ phiếu.
Đó cũng là lúc câu hỏi quỹ trái phiếu là gì thường xuất hiện.
Quỹ trái phiếu là một hình thức giúp nhà đầu tư tiếp cận danh mục gồm trái phiếu và các tài sản thu nhập cố định thông qua sự quản lý của một công ty quản lý quỹ.
Thay vì phải tự nghiên cứu từng trái phiếu, đánh giá từng tổ chức phát hành và quản lý hàng loạt kỳ hạn khác nhau, các bạn có thể đầu tư thông qua chứng chỉ quỹ.
Tuy nhiên, hiểu quỹ trái phiếu là gì không có nghĩa chỉ cần nhớ rằng đây là “quỹ đầu tư vào trái phiếu”.
Các bạn còn cần hiểu quỹ tạo lợi nhuận như thế nào, NAV vì sao vẫn có thể giảm, lãi suất tác động ra sao và quỹ trái phiếu khác gì với gửi tiết kiệm hay tự mua trái phiếu.
Trong bài viết này, tôi sẽ cùng các bạn đi từ những kiến thức cơ bản đến cách lựa chọn một quỹ trái phiếu phù hợp với mục tiêu tài chính của mình.
Quỹ trái phiếu là gì?
Theo quy định về hoạt động của quỹ đầu tư chứng khoán tại Việt Nam, quỹ trái phiếu là quỹ đầu tư vào trái phiếu, công cụ thị trường tiền tệ, tiền gửi có kỳ hạn và các công cụ có thu nhập cố định khác, trong đó tỷ trọng của nhóm tài sản này chiếm từ 80% giá trị tài sản ròng trở lên.
Nói đơn giản hơn, nếu các bạn đang hỏi quỹ trái phiếu là gì, hãy hình dung đây là một “rổ” gồm nhiều tài sản thu nhập cố định được quản lý bởi đội ngũ chuyên nghiệp.
Nhà đầu tư góp vốn vào quỹ bằng cách mua chứng chỉ quỹ.
Công ty quản lý quỹ sau đó sử dụng nguồn vốn này để xây dựng danh mục phù hợp với mục tiêu và chiến lược đã được công bố.
Quỹ trái phiếu có thể đầu tư vào những tài sản nào?
Tùy chiến lược từng quỹ, danh mục có thể bao gồm trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp, chứng chỉ tiền gửi, tiền gửi có kỳ hạn và các công cụ thu nhập cố định khác.
Điều quan trọng khi tìm hiểu quỹ trái phiếu là gì là không nên mặc định mọi quỹ trái phiếu đều có danh mục giống nhau.
Một quỹ tập trung vào trái phiếu Chính phủ sẽ có đặc điểm khác với một quỹ nắm giữ nhiều trái phiếu doanh nghiệp hoặc chứng chỉ tiền gửi.
Vì vậy, tên gọi “quỹ trái phiếu” mới chỉ cho các bạn biết nhóm tài sản chủ đạo.
Muốn hiểu sâu hơn, cần đọc chiến lược đầu tư, cơ cấu danh mục và bản cáo bạch của từng quỹ.
Quỹ trái phiếu hoạt động như thế nào?
Sau khi hiểu quỹ trái phiếu là gì, chúng ta có thể nhìn quá trình vận hành theo một chuỗi khá đơn giản.
Nhà đầu tư → mua chứng chỉ quỹ → quỹ nhận vốn → công ty quản lý quỹ đầu tư vào tài sản thu nhập cố định → giá trị danh mục thay đổi → NAV thay đổi → giá trị khoản đầu tư thay đổi.
Nhà đầu tư không trực tiếp sở hữu từng trái phiếu trong danh mục.
Thay vào đó, các bạn sở hữu chứng chỉ quỹ đại diện cho phần vốn góp của mình trong quỹ.
NAV của quỹ trái phiếu là gì?
NAV là viết tắt của Net Asset Value – Giá trị tài sản ròng.
Có thể hiểu đơn giản:
NAV = Tổng giá trị tài sản của quỹ – Tổng nghĩa vụ phải trả.
Còn NAV/CCQ phản ánh giá trị tài sản ròng tương ứng với một chứng chỉ quỹ.
Nếu giá trị danh mục tăng sau khi tính các nghĩa vụ và chi phí liên quan, NAV/CCQ có thể tăng.
Ngược lại, nếu giá trị các tài sản trong danh mục giảm, NAV/CCQ cũng có thể giảm.
Đây là một điểm rất quan trọng khi tìm hiểu quỹ trái phiếu là gì: quỹ trái phiếu không có nghĩa là NAV luôn tăng đều mỗi ngày.
Quỹ trái phiếu tạo lợi nhuận từ đâu?
Muốn hiểu đầy đủ quỹ trái phiếu là gì, các bạn nên hiểu ít nhất hai nguồn tạo giá trị chính của danh mục.
Thu nhập từ trái phiếu và tài sản thu nhập cố định
Trái phiếu thường trả lãi theo những điều kiện đã được xác định khi phát hành.
Ngoài ra, các tài sản như tiền gửi hay chứng chỉ tiền gửi cũng có thể tạo ra thu nhập cho danh mục.
Phần thu nhập này góp phần vào kết quả hoạt động của quỹ.
Tuy nhiên, mức sinh lời của quỹ còn chịu ảnh hưởng từ biến động giá tài sản, chi phí và nhiều yếu tố khác.
Biến động giá trái phiếu
Giá trái phiếu không đứng yên.
Một nguyên lý cơ bản của thị trường trái phiếu là lãi suất thị trường và giá trái phiếu có xu hướng vận động ngược chiều.
Khi lãi suất tăng, giá của trái phiếu lãi suất cố định đang lưu hành có thể giảm; khi lãi suất giảm, giá của chúng có thể tăng.
Vì vậy, nếu các bạn đang tìm hiểu quỹ trái phiếu là gì trong bối cảnh lãi suất biến động, cần tránh cách hiểu rằng “lãi suất tăng thì quỹ trái phiếu lập tức có lợi”.
Trong ngắn hạn, lãi suất tăng có thể khiến một số trái phiếu hiện hữu bị điều chỉnh giá.
Nhưng sau quá trình tái định giá và tái đầu tư, danh mục có thể tiếp cận các tài sản mới có mức lợi suất cao hơn.
Chính vì vậy, tác động của lãi suất đến quỹ trái phiếu cần được nhìn theo cả ngắn hạn lẫn trung–dài hạn, thay vì chỉ nhìn một chiều.
Lợi ích khi đầu tư quỹ trái phiếu là gì?
Một lý do khiến nhiều nhà đầu tư tìm kiếm quỹ trái phiếu là gì là mong muốn có thêm một lớp tài sản thu nhập cố định trong danh mục.
So với việc tự mua từng trái phiếu, quỹ trái phiếu có một số ưu điểm đáng chú ý.
Danh mục được quản lý chuyên nghiệp
Đánh giá một trái phiếu không chỉ là nhìn vào mức lãi suất.
Đội ngũ quản lý quỹ phải xem xét tổ chức phát hành, dòng tiền, cấu trúc nợ, kỳ hạn, thanh khoản, khả năng trả nợ và nhiều yếu tố liên quan.
Đối với nhà đầu tư cá nhân không có nhiều thời gian hoặc chuyên môn, đây là một lợi ích quan trọng của quỹ trái phiếu.
Hỗ trợ đa dạng hóa danh mục
Thay vì bỏ toàn bộ vốn vào một trái phiếu duy nhất, quỹ có thể phân bổ vào nhiều tài sản và tổ chức phát hành khác nhau.
Đa dạng hóa không loại bỏ hoàn toàn rủi ro, nhưng có thể giúp giảm mức độ phụ thuộc vào một tài sản riêng lẻ.
Đây cũng là điểm mà các bạn nên chú ý khi nghiên cứu quỹ trái phiếu là gì và so sánh với việc tự mua một vài trái phiếu.
Mức vốn đầu tư dễ tiếp cận hơn
Một số quỹ trái phiếu cho phép nhà đầu tư bắt đầu với số vốn tương đối nhỏ.
Điều này giúp nhà đầu tư cá nhân có thể tiếp cận một danh mục thu nhập cố định mà không cần số vốn lớn để tự xây dựng nhiều vị thế trái phiếu riêng biệt.
Thuận tiện trong quản lý
Nhà đầu tư không phải tự theo dõi ngày trả lãi, ngày đáo hạn và xử lý từng trái phiếu trong danh mục.
Công việc quản lý tài sản được thực hiện bởi công ty quản lý quỹ theo chiến lược đã công bố.
Đây là lý do quỹ trái phiếu là gì thường trở thành một chủ đề đáng quan tâm với những người bận rộn.
Rủi ro khi đầu tư quỹ trái phiếu là gì?
Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất là cho rằng quỹ trái phiếu đồng nghĩa với “không có rủi ro”.
Điều này không chính xác.
Lưu ý rằng quỹ trái phiếu vẫn có thể chịu rủi ro lãi suất, tín dụng, thanh khoản và thị trường.
Rủi ro lãi suất
Như tôi đã đề cập, khi lãi suất thị trường tăng, giá các trái phiếu lãi suất cố định hiện hữu thường chịu áp lực giảm.
Mức độ nhạy cảm còn phụ thuộc vào kỳ hạn và duration của danh mục.
Do đó, hiểu quỹ trái phiếu là gì cũng đồng nghĩa với việc chấp nhận rằng NAV có thể biến động khi môi trường lãi suất thay đổi.
Rủi ro tín dụng
Nếu tổ chức phát hành trái phiếu gặp khó khăn tài chính hoặc suy giảm khả năng trả nợ, giá trị trái phiếu có thể bị ảnh hưởng.
Các trái phiếu khác nhau có mức độ tín dụng khác nhau.
Đây là lý do việc phân tích tổ chức phát hành đóng vai trò quan trọng trong quản lý quỹ.
Rủi ro thanh khoản
Không phải trái phiếu nào cũng có thể mua hoặc bán dễ dàng tại mọi thời điểm.
Trong những giai đoạn thị trường căng thẳng, thanh khoản có thể suy giảm, khiến việc định giá hoặc giao dịch một số tài sản khó khăn hơn.
Rủi ro thị trường
Quỹ trái phiếu vẫn là sản phẩm đầu tư.
NAV có thể tăng hoặc giảm và kết quả đầu tư trong quá khứ không phải là cam kết cho kết quả trong tương lai.
Đây là điểm các bạn đặc biệt cần ghi nhớ sau khi tìm hiểu quỹ trái phiếu là gì.
Quỹ trái phiếu khác gì tự mua trái phiếu?
Đây là câu hỏi rất hay sau khi các bạn đã hiểu cơ bản quỹ trái phiếu là gì.
Khi tự mua một trái phiếu, nhà đầu tư trực tiếp sở hữu công cụ nợ của một tổ chức phát hành.
Các bạn tự lựa chọn tổ chức phát hành, kỳ hạn, mức giá và tự chịu trách nhiệm với quyết định đó.
Với quỹ trái phiếu, các bạn sở hữu chứng chỉ quỹ.
Quỹ có thể nắm giữ nhiều trái phiếu và tài sản thu nhập cố định khác nhau, còn việc quản lý danh mục được thực hiện bởi công ty quản lý quỹ.
FINRA cũng nhấn mạnh sự khác biệt này: sở hữu một trái phiếu riêng lẻ không giống sở hữu đơn vị của một quỹ nắm giữ nhiều trái phiếu có lãi suất và kỳ hạn khác nhau.
Vì vậy, quỹ trái phiếu là gì có thể được hiểu như một cách tiếp cận danh mục trái phiếu thông qua cơ chế đầu tư tập thể và quản lý chuyên nghiệp.
Quỹ trái phiếu khác gì gửi tiết kiệm?
Đây cũng là một trong những so sánh phổ biến nhất khi người dùng tìm kiếm quỹ trái phiếu là gì.
Tiền gửi ngân hàng và quỹ trái phiếu là hai sản phẩm khác nhau về bản chất.
Với tiền gửi, mức lãi suất thường được xác định theo kỳ hạn và điều kiện tiền gửi.
Với quỹ trái phiếu, kết quả đầu tư phụ thuộc vào NAV và diễn biến của danh mục.
Quỹ trái phiếu không có mức lợi nhuận cố định như một khoản tiền gửi chỉ vì danh mục chủ yếu là tài sản thu nhập cố định.
Ngoài ra, thanh khoản và biểu phí của từng quỹ có thể khác nhau.
Do đó, thay vì hỏi “cái nào tốt hơn”, tôi cho rằng các bạn nên hỏi “cái nào phù hợp hơn với mục tiêu, thời gian và nhu cầu thanh khoản của mình?”.
Quỹ trái phiếu khác gì quỹ cổ phiếu?
Nếu các bạn đã hiểu quỹ trái phiếu là gì, sự khác biệt với quỹ cổ phiếu sẽ khá dễ thấy.
Quỹ trái phiếu tập trung phần lớn vào trái phiếu và tài sản thu nhập cố định.
Quỹ cổ phiếu lại tập trung vào cổ phiếu và mục tiêu tăng trưởng vốn dài hạn.
Do đặc điểm của tài sản cơ sở, quỹ cổ phiếu thường có mức biến động cao hơn.
Đổi lại, nhóm tài sản cổ phiếu có thể mang lại tiềm năng tăng trưởng dài hạn khác với fixed income.
Điều đó không có nghĩa một loại quỹ “tốt hơn” loại còn lại.
Một nhà đầu tư hoàn toàn có thể sử dụng cả quỹ trái phiếu và quỹ cổ phiếu trong cùng một danh mục nếu mỗi sản phẩm phục vụ một mục tiêu khác nhau.
Ai nên tìm hiểu quỹ trái phiếu?
Sau khi hiểu quỹ trái phiếu là gì, câu hỏi tiếp theo là liệu sản phẩm này có phù hợp với các bạn hay không.
Quỹ trái phiếu có thể đáng để nghiên cứu nếu các bạn muốn bổ sung tài sản thu nhập cố định vào danh mục, muốn đầu tư thông qua đội ngũ quản lý chuyên nghiệp hoặc không có nhiều thời gian tự phân tích từng trái phiếu.
Sản phẩm cũng có thể được cân nhắc trong một kế hoạch tích lũy trung hoặc dài hạn, tùy chiến lược cụ thể của quỹ.
Tuy nhiên, nếu các bạn cần chắc chắn sử dụng toàn bộ số tiền trong thời gian rất ngắn hoặc không chấp nhận bất kỳ biến động NAV nào, cần xem xét thật kỹ trước khi đầu tư.
Không có một quỹ trái phiếu phù hợp với tất cả mọi người.
Cách lựa chọn quỹ trái phiếu phù hợp
Biết quỹ trái phiếu là gì mới chỉ giải quyết được một nửa bài toán.
Phần còn lại là lựa chọn quỹ nào phù hợp với chính các bạn.
Xem mục tiêu và chiến lược đầu tư
Quỹ hướng tới bảo toàn và tăng trưởng vốn theo hướng nào?
Danh mục tập trung vào trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp, tiền gửi hay kết hợp nhiều loại tài sản?
Đừng chỉ nhìn vào tên sản phẩm.
Xem chất lượng danh mục
Một quỹ trái phiếu có lợi suất cao hơn chưa chắc tự động tốt hơn.
Các bạn cần nhìn vào chất lượng tổ chức phát hành, cơ cấu kỳ hạn, mức độ tập trung và các yếu tố rủi ro khác.
So sánh hiệu suất trong nhiều giai đoạn
Không nên chọn quỹ chỉ vì một tháng gần đây có kết quả tốt.
Hãy xem hiệu suất 3 tháng, 6 tháng, 1 năm, 3 năm hoặc từ khi thành lập nếu quỹ đã có đủ dữ liệu.
Quan trọng hơn, cần so sánh với chỉ số tham chiếu phù hợp.
Đọc biểu phí và lịch giao dịch
Phí mua, phí bán lại, phí quản lý và thời gian nắm giữ đều có thể ảnh hưởng đến hiệu quả thực tế.
Lịch giao dịch cũng rất quan trọng vì không phải quỹ nào cũng giao dịch mỗi ngày.
Đọc bản cáo bạch và báo cáo định kỳ
Đây là nơi các bạn có thể tìm thấy thông tin đầy đủ hơn về chiến lược, tài sản, rủi ro và kết quả hoạt động.
Nếu thực sự muốn hiểu quỹ trái phiếu là gì, bản cáo bạch là tài liệu không nên bỏ qua.
Lãi suất tăng có tốt cho quỹ trái phiếu không?
Đây là câu hỏi rất đáng chú ý khi tìm hiểu quỹ trái phiếu là gì.
Câu trả lời không đơn giản là “có” hoặc “không”.
Khi lãi suất thị trường tăng, giá các trái phiếu lãi suất cố định đang tồn tại có thể giảm.
Đây là lý do một quỹ trái phiếu vẫn có thể chịu biến động NAV trong giai đoạn lãi suất đi lên.
Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, lợi suất của các trái phiếu mới hoặc tài sản tái đầu tư có thể trở nên hấp dẫn hơn.
Sau một khoảng thời gian tái định giá và tái đầu tư, danh mục có thể được hưởng lợi từ mặt bằng lợi suất cao hơn.
Do đó, khi phân tích quỹ trái phiếu là gì trong một chu kỳ lãi suất, các bạn nên nhìn cả tác động giá trong ngắn hạn và khả năng tái đầu tư trong trung–dài hạn.
Cách đầu tư quỹ trái phiếu cho người mới
Nếu đây là lần đầu tiên các bạn tìm hiểu quỹ trái phiếu là gì, tôi khuyên không nên bắt đầu bằng câu hỏi “quỹ nào lời cao nhất?”.
Hãy bắt đầu bằng mục tiêu của chính mình.
Một quy trình đơn giản có thể gồm: xác định mục tiêu tài chính → xác định thời gian đầu tư → đánh giá khả năng chịu biến động → nghiên cứu quỹ → đọc bản cáo bạch và biểu phí → bắt đầu với số vốn phù hợp → theo dõi định kỳ.
Các bạn cũng không nhất thiết phải đầu tư một khoản lớn ngay lần đầu.
Trong nhiều trường hợp, bắt đầu với mức vốn phù hợp và hình thành thói quen đầu tư định kỳ có thể dễ thực hiện hơn.
Câu hỏi thường gặp về quỹ trái phiếu là gì?
Quỹ trái phiếu có an toàn không?
Không nên gọi bất kỳ khoản đầu tư nào là “an toàn tuyệt đối”.
Quỹ trái phiếu vẫn có rủi ro lãi suất, tín dụng, thanh khoản và thị trường.
Mức độ rủi ro cụ thể phụ thuộc chiến lược và danh mục của từng quỹ.
Quỹ trái phiếu có thể lỗ không?
Có.
NAV của quỹ có thể giảm khi giá tài sản trong danh mục giảm.
Đây là một trong những điều quan trọng nhất cần biết khi tìm hiểu quỹ trái phiếu là gì.
Quỹ trái phiếu có cam kết lợi nhuận không?
Không.
Hiệu suất lịch sử chỉ là dữ liệu tham khảo và không phải cam kết lợi nhuận trong tương lai.
Quỹ trái phiếu có giống gửi tiết kiệm không?
Không.
Tiền gửi có cơ chế lãi suất theo điều kiện của ngân hàng, trong khi kết quả quỹ trái phiếu phụ thuộc vào NAV và hiệu quả danh mục.
Có nên đầu tư quỹ trái phiếu dài hạn?
Điều này phụ thuộc mục tiêu của quỹ và kế hoạch tài chính của các bạn.
Một số quỹ hướng tới tích lũy trung–dài hạn, trong khi những quỹ khác có chiến lược và thanh khoản khác.
Quỹ trái phiếu có phù hợp khi thị trường cổ phiếu biến động?
Quỹ trái phiếu có thể đóng vai trò một lớp tài sản khác với cổ phiếu trong danh mục.
Tuy nhiên, việc bổ sung quỹ trái phiếu nên dựa trên mục tiêu phân bổ tài sản và khẩu vị rủi ro, không nên đơn thuần xuất phát từ việc dự đoán thị trường cổ phiếu sẽ tăng hay giảm.
Có cần theo dõi NAV mỗi ngày không?
Không nhất thiết nếu mục tiêu của các bạn là trung hoặc dài hạn.
Điều quan trọng hơn là theo dõi xem quỹ có tiếp tục vận hành đúng chiến lược, chất lượng danh mục và mức độ phù hợp với mục tiêu tài chính của mình hay không.
Kết luận: Hiểu quỹ trái phiếu là gì trước khi đầu tư
Nếu phải trả lời thật ngắn câu hỏi quỹ trái phiếu là gì, tôi sẽ nói: đây là quỹ đầu tư phần lớn tài sản vào trái phiếu và các công cụ thu nhập cố định, được quản lý bởi công ty quản lý quỹ và nhà đầu tư tham gia thông qua chứng chỉ quỹ.
Nhưng một định nghĩa chưa đủ để đưa ra quyết định đầu tư.
Các bạn cần hiểu quỹ đang nắm giữ tài sản gì, chất lượng tín dụng ra sao, danh mục nhạy cảm thế nào với lãi suất, phí bao nhiêu, lịch giao dịch thế nào và kết quả hoạt động trong nhiều giai đoạn.
Đặc biệt, đừng hỏi trước:
“Quỹ nào đang có lợi nhuận cao nhất?”
Hãy hỏi:
“Mục tiêu của tôi là gì, tôi có thể đầu tư trong bao lâu và mức biến động nào tôi có thể chấp nhận?”
Khi ba câu hỏi đó được trả lời rõ ràng, việc lựa chọn quỹ trái phiếu sẽ có cơ sở hơn rất nhiều.
Tìm hiểu quỹ trái phiếu tại Lighthouse Capital
Lighthouse Capital hiện quản lý Quỹ Đầu tư Trái phiếu Lighthouse – LHBF, một quỹ mở được thành lập ngày 29/12/2022. Trang thông tin chính thức của quỹ hiện công bố giá trị giao dịch mua tối thiểu từ 100.000 đồng.
LHBF định hướng đầu tư vào trái phiếu và các tài sản thu nhập cố định theo chiến lược của quỹ, hướng tới tăng trưởng giá trị danh mục trong trung và dài hạn.
Nếu sau khi tìm hiểu quỹ trái phiếu là gì, các bạn muốn nghiên cứu một sản phẩm cụ thể, có thể xem mục tiêu đầu tư, danh mục, NAV, báo cáo hoạt động và các tài liệu công bố chính thức của LHBF tại Lighthouse Capital. Trang quỹ cũng được cập nhật định kỳ các báo cáo NAV và báo cáo hoạt động đầu tư.
👉 Tìm hiểu Quỹ Đầu tư Trái phiếu Lighthouse – LHBF
Lighthouse Capital – Mỗi mục tiêu tài chính cần một chiến lược phù hợp.
Thông tin trong bài nhằm mục đích cung cấp kiến thức chung và không phải khuyến nghị mua hoặc bán chứng chỉ quỹ. Kết quả đầu tư trong quá khứ không hàm ý đại diện hay cam kết cho kết quả đầu tư trong tương lai.
