Năm 2025 đầy cảm xúc đã khép lại, đánh dấu một giai đoạn đầy thách thức nhưng cũng ghi nhận kết quả vượt trội của thị trường chứng khoán Việt Nam. Trong bối cảnh áp lực từ căng thẳng thương mại toàn cầu, biến động địa chính trị và các yếu tố rủi ro tỷ giá, khối ngoại đã duy trì trạng thái bán ròng kỷ lục với tổng giá trị hơn 5 tỷ USD. Tuy nhiên, dòng tiền nội địa đã thể hiện lực đỡ mạnh mẽ khi hấp thụ hoàn toàn và là đối trọng cho lực bán ngoại, thúc đẩy chỉ số tăng trưởng bền vững.  Kết thúc năm 2025, VN-Index đóng cửa tại mức 1.784,49 điểm, tương ứng mức tăng 40,87% so với đầu năm – cao nhất trong gần một thập kỷ và chính thức thiết lập đỉnh lịch sử mới.

Vậy những yếu tố nào đã thúc đẩy đà tăng trưởng ấn tượng này trong năm 2025, và liệu năm 2026 có tiếp tục duy trì được sức mạnh nội tại để vượt qua các rủi ro tiềm ẩn?

1. Cú sốc của 2025: Chính sách thuế quan

Một trong những sự kiện gây biến động mạnh nhất trên thị trường năm 2025 là thông báo ban đầu về mức thuế quan 40% từ Hoa Kỳ, khiến thị trường điều chỉnh mạnh trong tháng 4, với VN-Index có thời điểm giảm hơn 15% về vùng đáy. Diễn biến trên cho thấy mức độ nhạy cảm của nền kinh tế Việt Nam đối với các cú sốc thương mại, xuất phát từ nền kinh tế có độ mở cao và mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào xuất khẩu.

Việc đạt được đồng thuận tạm thời về mức thuế cơ sở 20% sau đó đã góp phần ổn định tâm lý thị trường, đồng thời cho thấy năng lực điều hành và khả năng ứng phó chính sách trong bối cảnh bất định bên ngoài gia tăng. Dù tác động trực tiếp của thuế quan lên lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết được đánh giá là không lớn, sự kiện này cho thấy biến động ngắn hạn của thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn chịu ảnh hưởng đáng kể từ dòng vốn quốc tế, ngay cả khi các yếu tố nền tảng trong nước duy trì tương đối ổn định.

2. Chính sách tài khóa: Những bước cải cách mạnh mẽ

Năm 2025 ghi nhận những bước tiến đáng kể trong cải cách thể chế và điều hành tài khóa, góp phần nâng cao tính linh hoạt của bộ máy nhà nước. Việc sắp xếp lại bộ máy hành chính, bao gồm giảm số lượng Bộ, hợp nhất các đơn vị hành chính cấp tỉnh và lược bỏ đơn vị hành chính cấp huyện, đã giúp đơn giản hóa quy trình ra quyết định, đồng thời tiết kiệm chi thường xuyên để dành nguồn lực cho đầu tư phát triển.

Trên nền tảng đó, khuôn khổ hợp tác công – tư (PPP) tiếp tục được thúc đẩy với vai trò dẫn dắt của vốn công nhằm kích hoạt dòng vốn tư nhân, hỗ trợ triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn. Một loạt nghị quyết trọng yếu được ban hành trong năm, như Nghị quyết 57-NQ/TW về khoa học – công nghệ và chuyển đổi số, Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, cùng với định hướng thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) và việc phê duyệt và khởi công hàng loạt đại dự án đầu tư công (cao tốc Bắc – Nam giai đoạn 2, đường sắt cao tốc, các công trình hạ tầng trọng điểm khác), đã tạo động lực nội tại mạnh mẽ cho tăng trưởng.

Dù vậy, tính đến ngày 31/12/2025, giải ngân đầu tư công chỉ đạt 83,7% kế hoạch, cho thấy các điểm nghẽn trong khâu triển khai vẫn tồn tại, gây hạn chế tác động lan tỏa của chính sách tài khóa tới tổng cầu và các ngành liên quan.

3. Chính sách tiền tệ: Tăng trưởng tín dụng nhảy vọt

Trong năm 2025, thông điệp điều hành xuyên suốt của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) là hỗ trợ tăng trưởng song song với duy trì ổn định vĩ mô. Mặt bằng lãi suất được giữ ở mức tương đối thấp so với giai đoạn trước, qua đó tăng cường huy động vốn cho các dự án đầu tư công, đồng thời góp phần làm giảm lãi suất cho vay bình quân, cải thiện khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp và hộ gia đình. Trong bối cảnh đó, tăng trưởng tín dụng cả năm đạt khoảng 19%, mức cao nhất trong vòng một thập kỷ và vượt mục tiêu 16% ban đầu, phản ánh vai trò dẫn dắt của tín dụng đối với tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, trong năm 2025, tăng trưởng huy động ước đạt khoảng 13–14%, thấp hơn đáng kể so với tốc độ 19% của tăng trưởng tín dụng. Sự chênh lệch này khiến hệ số cho vay trên huy động (LDR) tăng cao kỷ lục và vượt ngưỡng 100% – trong khi mức trần của NHNN là 85%, đặc biệt trong bối cảnh tỷ lệ tín dụng trên GDP cuối năm 2025 đã vượt 140% – mức cao nhất trong nhóm các quốc gia tương đồng. Diễn biến này cùng sự lệch pha trong kỳ hạn huy động và cho vay  làm gia tăng áp lực lên thanh khoản hệ thống, qua đó thu hẹp dư địa cho việc nới lỏng tiền tệ trong thời gian tới.

Về tỷ giá, năm 2025, VND ghi nhận mức mất giá khoảng 3,5% so với USD bất kể đồng USD suy yếu, tuy nhiên áp lực đã hạ nhiệt và ổn định dần vào những tháng cuối năm. Đây là hệ quả tổng hợp của nhiều yếu tố như: (1) chênh lệch lãi suất VND – USD âm, (2) thặng dư thương mại thu hẹp do tác động từ thuế quan và (3) chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới trong bối cảnh giá vàng tăng khiến nhu cầu găm giữ ngoại tệ để đầu cơ.

4. Bước chuyển nâng hạng

Việc chính thức vận hành hệ thống giao dịch KRX từ tháng 5/2025 đánh dấu một bước tiến quan trọng về hạ tầng, không chỉ giải quyết các hạn chế kỹ thuật tồn tại trước đó mà còn mở đường cho các cải cách sâu hơn về cơ chế giao dịch, thanh toán và quản lý rủi ro. Trên cơ sở đó, quyết định của FTSE Russell vào tháng 10/2025 công nhận Việt Nam đủ điều kiện nâng hạng lên Thị trường Mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging) không chỉ mang tính biểu tượng sau nhiều năm chờ đợi, mà còn phản ánh những tiến bộ rõ rệt về thể chế, hạ tầng và mức độ hội nhập của thị trường vốn Việt Nam.

5. Kết quả năm 2025: Rực rỡ nhưng phân hóa

Vĩ mô Việt Nam: Bước vào kỷ nguyên tăng trưởng mới 

Cuối năm 2025, Việt Nam ghi nhận tăng trưởng GDP bứt phá đạt 8,02%, thuộc nhóm cao nhất khu vực Đông Nam Á, cùng với tổng thu ngân sách Nhà nước vượt 2,65 triệu tỷ đồng – mức cao kỷ lục. GDP bình quân đầu người vượt mốc 5.000 USD, đưa Việt Nam gia nhập nhóm các quốc gia có thu nhập trung bình cao. Hoạt động sản xuất công nghiệp tăng mạnh nhất kể từ năm 2019 và giải ngân FDI đạt mức cao nhất trong vòng 5 năm, phản ánh sự cải thiện rõ nét ở các chỉ số vĩ mô chủ chốt. Tuy nhiên, đằng sau bức tranh số liệu tích cực, các tín hiệu trái chiều vẫn hiện hữu. Số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường duy trì ở mức cao cho thấy đà phục hồi chưa lan tỏa đồng đều, trong khi áp lực chi phí vốn, nhu cầu và biên lợi nhuận tiếp tục ảnh hưởng đến khu vực doanh nghiệp. Trong bối cảnh bất ổn quốc tế còn kéo dài, mức độ tự tin của khu vực sản xuất vì vậy vẫn chưa hoàn toàn được củng cố.

Thị trường chứng khoán: Vượt đỉnh lịch sử

Về thị trường chứng khoán, năm 2025 ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng và vượt mọi dự báo, khi VN-Index tăng 40,87% so với đầu năm – mức tăng mạnh nhất trong hơn một thập kỷ và thuộc nhóm cao nhất khu vực. Định giá P/E của VN-Index cuối năm đạt khoảng 15,7x – cao hơn trung bình 10 năm (14,9x), phản ánh kỳ vọng tích cực của thị trường đối với triển vọng lợi nhuận và cải cách thể chế. Dù vậy, đà tăng vẫn tập trung vào một số cổ phiếu vốn hóa lớn, khiến mức định giá chung có phần cao hơn thực tế. Khi loại trừ ảnh hưởng của một số nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, P/E của phần còn lại chỉ khoảng 13,6x – cho thấy mặt bằng định giá vẫn ở mức hợp lý và các cơ hội đầu tư vẫn còn rộng mở. 

Lợi nhuận sau thuế năm 2025 của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường ước tính tăng khoảng 21% so với 2024, cho thấy sự phục hồi mạnh mẽ về kết quả kinh doanh. Xét trong giai đoạn 2020–2025, nhiều ngành duy trì được tăng trưởng lợi nhuận vững chắc, nổi bật là nhóm chứng khoán (CAGR ~25%), ngân hàng (~19,8%), dầu khí (~22%) và công nghiệp (~17,4%). Điều này cho thấy khả năng thích ứng cao và cải thiện lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết. Dù còn một số ngành tăng trưởng chậm hơn như bất động sản, mức độ phân hóa lợi nhuận giữa các nhóm ngành cũng mở ra cơ hội tái cơ cấu danh mục theo hướng dài hạn hơn.

Năm 2025 cũng ghi nhận thanh khoản bùng nổ với giá trị giao dịch bình quân đạt gần 30 nghìn tỷ đồng/phiên – tăng 43,2% so với năm trước và gấp hơn 4 lần quy mô của năm 2020. Dư nợ cho vay ký quỹ tính đến quý III/2025 tăng 52,6% so với cùng kỳ, trong khi số lượng tài khoản chứng khoán mở mới tăng thêm 26,6%. Niềm tin nhà đầu tư nội tiếp tục được củng cố nhờ kỳ vọng vào tiến trình cải cách, đẩy mạnh đầu tư công và sự cải thiện lợi nhuận doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, dù khối ngoại bán ròng hơn 5 tỷ USD do các yếu tố bên ngoài như rủi ro tỷ giá và điều chỉnh chiến lược toàn cầu, quy mô dòng vốn nội đã đóng vai trò lực đỡ chủ đạo, hấp thụ hiệu quả lực bán và duy trì thanh khoản thị trường.

Một thị trường đang chuyển mình

Năm 2025 đánh dấu một giai đoạn chuyển mình rõ nét của thị trường chứng khoán Việt Nam, khi các cú sốc bên ngoài diễn ra song song với những thay đổi mang tính cấu trúc trong nước. Kết quả rực rỡ của năm không chỉ phản ánh hiệu quả của các cải cách thể chế, mà còn cho thấy năng lực điều hành ngày càng linh hoạt của Nhà nước. Dù vẫn còn một số điểm cần cải thiện, 2025 có thể xem là năm bản lề, đặt nền móng cho tăng trưởng bền vững và đột phá hơn trong tương lai.